Temel Motorik Özellikler Nelerdir ?

Temel Motorik Özellikler

Birçoğumuz yaptığımız branşta daha iyi olmak ya da vücudumuzu formda tutabilmek adına çeşitli antrenmanlar uygularız. Performansımızı arttırmak için uyguladığımız bu antrenmanlar temelde 5 Temel Motorik Özelliğe dayanır. Bir başka deyiş ile; performansımızı bu 5 temel özelliğin seviyesi belirler.

5 Temel Motorik Özellik

Temel motorik özelliklerimizi kuvvet, dayanıklılık ve sürat kavramları oluşturur. Tamamlayıcı özellikler ise esneklik ve koordinasyon ( beceri )’dir. Antrenmanda ki her egzersiz belirli bir biyomotor, temel motorik özelliği geliştirmede katkı da bulunacaktır. Örneğin, bir egzersizin yükü fazla olduğunda kuvvet egzersizi olur. Hareketin hızı ve sıklığı onu sürat egzersizi yapar. Mesafe veya süre fazlaysa, egzersiz dayanıklılık temelli olur. Nispeten karmaşık hareketleri olan egzersizlere koordinasyon egzersizleri denir. Bu örnekler basitleştirilmiş örneklerdir ve pratikte egzersizler genellikle iki veya daha fazla biyomotor yani motorik özellik geliştirir.

temel motorik özellikler, temel motorik özellikler nelerdir, motorik özellikler

Kuvvet

Temel Motorik Özellikerlerden biri olan Kuvvet kasın kasılarak iç ve dış dirençlere karşı direnebilme ya da belli bir ölçüde dayanabilme özelliğidir. Kuvvet, vücudun bir şeye karşı güç uygulama yeteneğidir. Kuvvet, hem erkek hem de kadın sporcular için önemlidir. Kasların içindeki kas lifleri, ağırlık veya direnç antrenmanına tabi tutulduğunda buna yanıt verir. Bu yanıt, kası daha kuvvetli hale getirir ve böylelikle kasmerkezi sinir sistemine daha iyi yanıt verebilir.

temel motoril özellikler, kuvvet, kuvvet çalışmaları

Kuvvet üç farklı başlık altında incelenir ;

Maksimum Kuvvet ● Çabuk Kuvvet ● Kuvvette Devamlılık

Maksimum Güç

Maksimum Kuvvet, büzülen bir kasın üretebileceği en büyük kuvvettir.Maksimum kuvvet, bir hareketin ne kadar hızlı yapıldığını veya hareketin ne kadar devam edebileceğini belirlemez. Büyük bir direncin üstesinden gelinmesi veya o işi yapabilmek yeterlidir.


Çabuk Kuvvet

Çabuk Kuvvet, bir kasın dirence karşı hızla hareket edebilmesi için gereken mukavemet türüdür.Bu kasılma hızı ve hareket hızı kombinasyonuna bazen "güç" denir.Bu özel güç tipi, koşma, atlama ve fırlatmadaki "patlayıcı" olaylar için büyük önem taşımaktadır.


Kuvvette Devamlılık

 Kuvvette Devamlılık, kasların artan yorgunluk karşısında güç uygulamaya devam etme yeteneğidir, en basit anlamıyla güç ve hareket süresinin birleşimidir. Kuvvette Devamlılığın iyi olması bir hareketin uzun bir süre boyunca devam ettirilerek sporcunun performansını iyileştirmeye yarar.


Kuvvet Gelişimi

 Ağırlık antrenmanları ve direnç antrenmanları kuvvet gelişimi sağlayan antrenmanlar dır. Kuvvet antrenmanları sonucunda kas kütlesinde bir artış meydana gelir ve buna hipertrofi denir. Kas hipertrofisi, kuvvette devamlılıktan ziyade maksimum kuvvet ve çabuk kuvvet gelişimine katkıda bulunur. Kuvvet antrenmanı yapmadığımızda, tersinirlik yasası bir miktar kuvvetin kaybedileceğini ve kas kütlesinin azalabileceğini gösterir. Kas kütlesindeki azalma atrofi olarak bilinir. Kas atrofisi, düşük aktivitenin veya aktivitesizliğin sonucunda gerçekleşir. Yaralanma riskini arttırabileceği gibi yaralanma doğrudan etki edebilir.


Maksimum Kuvvet en iyi şekilde, az sayıda tekrar ve büyük bir yükleme içeren egzersizlerle geliştirilir. Çabuk Kuvvet, orta yükleme ile hızlı tekrarlar ile geliştirilir ve Kuvvette Devamlılık, düşük dirençli çok sayıda tekrar kullanılarak geliştirilir.


En basit anlatım ile Amaca Yönelik Kuvvet gelişimi fotoğrafta ki gibidir ;

maksimum kuvvet çalışmaları, çabuk kuvvet çalışmaları , kuvvette devamlılık çalışmaları

Kuvvet antrenmanında aşağıdaki terimler kullanılır:

● Yük   Bir kas veya kas grubunu hareket ettirmek için gerekli olan yük. ● Tekrarlar     Bir egzersizin durmadan gerçekleştirilme sayısı (Reps). ● Setler     Belirli sayıda tekrar bir setten oluşur. Burada ki önemli nokta setler arasında dinlenmeler gene amaca yönelik olarak verilir.

   

  • Genç sporcular vücut gelişi yeterli düzeye gelmeden ağırlık antrenmanından kaçınmalıdır. Bunun yerine vücut ağırlığı ve sağlık topu egzersizleri kuvvet antrenmanı yapmalıdırlar.

  • Yaş, cinsiyet,ısınma,yüklenmenin yoğunluğu gibi farklılıklar ile kuvvetimiz de değişiklikler gerçekleştiğini unutmamak gerekir.

  • En önemli hususlardan biri kuvvetin yaşa bağlı gösterdiği etkidir.Ek çalışmalar olmadan bir kas 17-18 yaşlarında maksimum kuvvetine ulaşabilir. Yani bu yaş aralığında antrenmanın çok önemi vardır. Antrenmanlı, antrenmansız kişiye göre değişmekle beraber kas, gücünü 30 yaştan itibaren kaybetmeye başlar.

  • Antrenman yapıyorum ancak kuvvetim de değişiklik olmuyor diyenler için;kuvveti doğru periyotlar ile çalışmak önem taşımaktadır.Kuvveti korumak için haftada en az 2-3 gün, kuvvet artışı için en az 4 gün antrenman yapmalıyız.

Dayanıklılık


Uzun süreli spor çalışmalarında organizmanın yorgunluğa karşı gösterdiği yüksek direnç yeteneğidir.   Dayanıklılık, belirli bir yoğunluktaki işi belirli bir süre gerçekleştirme yeteneğini ifade eder ve dayanıklılık olarak adlandırılır.

Performansı sınırlayan ve aynı zamanda etkileyen ana faktör yorgunluktur. Bir sporcunun kolayca yorulmadığı veya yorgunluk durumunda dahi performans göstermeye devam edebilmesi iyi bir dayanıklılığa sahip olduğunun göstergesidir. Temel Motorik özellikerler den biri olan dayanıklılığı diğer motorik özelliklerden önce geliştirmeliyiz çünkü dayanıklılık olmadan, diğer temel motorik bileşenlerini geliştirecek antrenman metotlarını uygulamak zordur. Bu yüzden dayanıklılık olmadan diğer motorik özellikleri geliştirmekte zorlaşır.

aerobik ve anaerobik dayanıklılık, aerobik ve anaerobik kapasite

İki temel dayanıklılık türü vardır:


●    Aerobik dayanıklılık

●    Anaerobik dayanıklılık



Aerobik Dayanıklılık

    Aerobik "oksijenli" anlamına gelir ve aerobik dayanıklılık yakıtlarından enerjiyi serbest bırakmak için oksijen kullanılarak yapılan hareket anlamına gelir.

Aerobik antrenman hem güçlü bir kardiyovasküler sisteme hem de kaslarda oksijen kullanma yeteneğinin artmasına neden olur.Aerobik dayanıklılık, sürekli veya aralıklı çalışma ile geliştirilebilir. Bir olayın süresi ne kadar uzun olursa aerobik dayanıklılık o kadar önemlidir.

Anaerobik dayanıklılık çalışılmadan önce aerobik dayanıklılık geliştirilmelidir.

Anaerobik Dayanıklılık

    Anaerobik "oksijensiz" ve kasların halihazırda depoladıkları enerjiyi kullanarak çalışmasını sağlayan enerji sistemlerini ifade eder. Anaerobik antrenman sporcunun laktik asit birikimini tolere etme yeteneğinin gelişimine katkı sağlar.


Dayanıklılığın Geliştirilmesi

Hem aerobik hem de anaerobik dayanıklılık, İnterval Antrenmanlar kullanılarak geliştirilebilir. İnterval Antrenmanında ki değişkenler: